مدیریت کتابخانه و اسناد علمی

کتابخانه مرکزی واحد علوم و تحقیقات

واحد علوم وتحقیقات دارای یک کتابخانه مرکزی و 10 کتابخانه دانشکده ای (اقماری) می باشد .کتابخانه مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی در سال 1376 همزمان با انتقال به منطقه حصارک به منظور تحقق اهداف علمی , پژوهشی و تحقیقاتی فعالیت خود را آغاز نمود . در حال حاضر این کتابخانه در مساحتی به وسعت 1450 متر مربع در پنج سالن و در سه گروه تشکیلاتی فعالیت می کند . رده بندی کتابهای کتابخانه بر اساس نظام رده بندی کنگره (L.C ) است که شامل منابع چاپی و غیر چاپی در همه زمینه های علوم بشری است .
کتابخانه مرکزی این واحد دارای 75127 جلد کتاب و در مجموع کل کتابخانه های این واحد دارای بیش از 208 هزار جلد کتاب می باشند . تعداد نیروی انسانی شاغل در این کتابخانه ها حدودا 40 نفر می باشد .
کتابخانه مرکزی دارای تعداد 9821 فعال نفر عضو و در مجموع کل تعداد 17337 نفر عضو می باشد. فضای اختصاص داده شده برای این کتابخانه ها حدود بیش از 3113 متر مربع می باشد.

ساعت کار کتابخانه مرکزی
شنبه تا چهارشنبه 30/7 الی 30/17 
پنجشنبه 30/7 الی 16

پست الکترونیکی: centlibrary@srbiau.ac.ir

تماس با ما:

خط مستقیم‌: 44865056
خطوط داخلی‌: 8-44865154 داخلی:
454 امانت لاتین
454 امانت فارسی
438 پایان‌نامه‌ها
504 نشریات و مجلات
455 گروه خدمات فنی

سیستم کتابخانه مرکزی سیستم نمامتن

گروههای تشکیلاتی کتابخانه مرکزی:

گروههای تشکیلاتی کتابخانه مرکزی شامل : گروه خدمات فنی , گروه امانات مرجع و گروه نشریات ادواری می باشد.

. - گروه خدمات فنی : 
جهت سهولت و قابلیت استفاده بهتر در این گروه طبقه بندی , نمایه سازی و آماده سازی منابع انجام میشود . این گروه شامل بخشهای فهرستنویسی کتب فارسی و عربی,کتب لاتین , شبکه اطلاع رسانی داخلی , نمایه سازی ، تهیه و سفارش کتاب و منابع مورد نیاز،کتابخانه دیجیتال و مرکز اطلاع رسانی،تولید اطلاعات به شکل الکترونیکی , برگه آرایی و آماده سازی می باشد .

- گروه امانات مرجع و خدمات کتابداری :
در این گروه امور مربوط به تحویل و امانت کتب به مراجعان و نیز عضویت اعضای انجام می پذیرد . این گروه شامل بخشهای امانت کتب،بخش عضویت،بخش پایان نامه ها،و مرجع می باشد.

- گروه نشریات ادواری :
در این گروه امور مربوط به اشتراک مجلات داخلی و خارجی،روزنامه ها و نیز خدمات مربوط به نشریاتی که به شکل الکترونیکی در آمده اند انجام می گیرد. 
کتابخانه مرکزی علاوه بر وظایف محوله خود وظیفه،پشتیبانی نرم افزار کتابخانه ای، گردآوری،سازماندهی مواد و منابع برای کتابخانه های دانشکده ای و ارائه آنها به دانشکده به منظور خدمات در محل دانشکده را نیز بر عهده دارد. و تا این زمان تعداد 7 دانشکده توسط کتابخانه مرکزی راه اندازی و شروع به فعالیت نموده است .

برنامه های آینده و در دست اقدام کتابخانه مرکزی :
این برنامه که با نام "طرح توسعه کتابخانه و تحول سیستم اطلاع رسانی علمی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات)" مطرح گردیده است مورد موافقت ریاست محترم دانشگاه نیز قرار گرفته است و در حال حاضر درمرحله اجرایی می باشد و شامل :
1- طرح همکاری و امانت بین کتابخانه ای 
2- ایجاد پایگاه اطلاعات اسناد و مدارک علمی (پایان نامه ها و طرحهای پژوهشی)
3- ساماندهی سفارش ،خرید و توزیع نشریات لاتین (از طریق تبدیل به شکل الکترونیکی)که به شرح ذیل به معرفی هر یک از آنها به اختصار می پردازیم:

1.طرح همکاری و امانت بین کتابخانه ای
اهداف طرح : 
طرح امانت بین کتابخانه ای، ساز و کار جدیدی برای همکاری بین کتابخانه ها در مجموعه واحدهای مختلف دانشگاه آزاد اسلامی در سطح کشور است که برای اشتراک در انواع منابع کتابخانه ها و دسترسی مستقیم به آنها طراحی شده است .
بر اساس این طرح، کاربران می توانند با عضویت در این طرح از منابع سایر کتابخانه های تحت پوشش استفاده نمایند.
هدف اصلی این طرح ، ایجاد امکان دسترسی مستقیم به منابع کتابخانه های دانشگاه آزاد اسلامی از طریق ساختار نظام مند، هماهنگ، برنامه ریزی شده و جامع که به شرح زیر می باشد:
1. استفاده بهینه از کلیه منابع کتابخانه ای در سطح دانشگاه.
2. کاهش هزینه خرید کتب و منابع به خصوص کتب خارجی.
3. نشر و توسعه فرهنگ کتاب خوانی در کلیه واحد ها به منظور تقویت پژوهش.
4. ارائه خدمات اطلاع رسانی به دانشجویان کلیه واحدها که فاقد کتابخانه های غنی و بهنگام هستند.
5. صرفه جویی در وقت اساتید و دانشجویان

2 . ایجاد پایگاه اطلاعات اسناد و مدارک علمی (پایان نامه ها و طرحهای پژوهشی)
از آنجا که برونداد اصلی واحدهای دانشگاهی بخصوص واحدهای واجد تحصیلات تکمیلی، پایان نامه ها و طرح های پژوهشی ارائه شده است و واحد علوم وتحقیقات پیشگام و پیشرو در ارائه و انجام چنین طرحهایی است، لذا ایجاد مرکزی جهت اطلاع رسانی پویا در زمینه های خاص پایان نامه های دفاع شده، یا در حال دفاع و طرحهای پژوهشی ارائه شده ، یا در دست انجام امری الزامی به نظر می رسد.
کتابخانه مرکزی واحد علوم و تحقیقات که مختصراً معرفی گردید، قصد دارد تا با ایجاد پایگاه و مرکزی جهت گردآوری کلیه پایان نامه های مقاطع مختلف تصحیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی و گزارش طرحهای پژوهشی اجرا شده توسط واحدهای مختلف دانشگاه در سطح کشور، گامی بردارد. پایگاه طرح ریزی شده از طریق شبکه اینترنت قابل بازیابی بوده و همانند مرکز اسناد و مدارک علمی ایران(IRANDOC) چکیده ها و بخشهایی از هر پایان نامه و طرحهای پژوهشی را در پایگاه ذخیره و قابل ارائه نماید،بدین ترتیب که چکیده و پانزده صفحه اول را در سایت ارائه می نماید و مراجعین در صورت نیاز به اصل پایان نامه ها، می توانند با مراجعه حضوری به مرکز از پایان نامه مورد نظر خود استفاده نمایند.
اهداف کلی طرح
1. ایجاد پایگاه اطلاعات اسناد و مدارک علمی در سطح دانشگاه آزاد اسلامی به منظور ساماندهی و بهره برداری اصولی از اطلاعات علمی. 
2. ایجاد ارتباط با مرکز اسناد و مدارک علمی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری به منظور بهره گیری متقابل اطلاعات در سطح واحد علوم و تحقیقات، و در آینده‌ای نزدیک برقراری ارتباط متقابل مابین دانشگاه آزاد اسلامی و وزارت مذکور.
3. گردآوری، سازماندهی و ذخیره اطلاعات و مستندات پایان نامه ها (در مقاطع تحصیلات تکمیلی شامل کارشناسی ارشد، دکترای حرفه ای و دکترای تخصصی) و طرحهای پژوهشی اجرا شده و یا در دست اجرا توسط دانشجویان و اعضاء هئیت علمی در واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی.
4. پیشگیری و ممانعت از دوباره کاری و تکرار موضوعات و عناوین پژوهشی و تحقیقاتی که تحت عنوان پایان نامه یا طرح پژوهشی ارائه و اجرا می شوند. (از طریق امکان دسترسی به پایگاه کامپیوتری و از طریق شبکه اینترنت) . 
5. ایجاد امکان دسترسی سریع محققان، اساتید و دانشجویان و بهره برداری از نتایج تحقیقات و پژوهشهای بعمل آمده در سطح واحد علوم وتحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی .
6. تسهیل در برنامه ریزیهای پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی و اعمال سیاست هدایتی در تحقیقات پایان نامه ای و طرحهای پژوهشی.
7. ایجاد امکان ارزیابی و جمعبندی کلی در زمینه های موضوعی و تخصصی، از کل پایان نامه های فارغ التحصیلان واحد علوم وتحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی و طرحهای پژوهشی ارائه شده در این دانشگاه. 
8. اطلاع رسانی بهینه در حداقل زمان ممکن و ارائه اطلاعات از طریق پایگاههای اطلاعاتی نظیر اینترنت و ......
محاسن اجرای طرح
1. وحدت ویکپارچگی ذخیره داده ها.
2. سهولت ترمیم وتصحیح داده ها .
3. دستیابی سریع ، دقیق و جامع به اطلاعات .
4. جلوگیری از افزونگی و ورود اطلاعات تکراری و متناقص .
5. انعطاف پذیری در ساختار .
6. امکان عرضه اطلاعات به اشکال متنوع و مورد نظر کاربران نهائی .
7. سهولت ارتباط با کاربران نهائی وتسهیل در جستجوی اطلاعات .
8. بهبود امنیت داده ها .
9. مقرون به صرفه بودن از لحاظ اقتصادی .
10. دستیابی به جریان اطلاعات (( به هنگام شده )).
11. به اشتراک گذاردن داده ها.

3. ساماندهی سفارش ،خرید و توزیع نشریات لاتین (از طریق تبدیل به شکل الکترونیکی)
هر چند مفهوم کتابخانه به معنای محل نگهداری اطلاعات به عصر باستان باز می‌گردد اما رشد و توسعه سریع علوم در قرون اخیر به ویژه سده‌های معاصر، تغییری بنیادین در تعریف کتابخانه به معنای محل نگهداری اطلاعات، بوجود آورده است. روزآمدی مندرجات، درج مقالات متعدد و متنوع اهمیت نشریات ومجلات رادر مقایسه با سایر منابع کتابخانه ای بیش از پیش مشخص می‌کند.همچنین باعث تسریع در بازیابی مقالات از طریق شناسه‌های مختلف می‌شود یعنی از طرق مختلف عنوان، نویسنده، موضوع، نام نشریه امکان بازیابی مطالب وجود دارد.
اهمیت این مطالب از یک طرف و بها و هزینه‌ای که بابت خریداری این گونه نشریات (مجلات لاتین ) صرف ‌می‌گردد از سوی دیگر باعث می شود تا توجه ناشران مجله‌ها به سوی انتشار الکترونیکی منابع اطلاعاتی معطوف ‌گردد.
بخش مجلات و نشریات کتابخانه مرکزی واحد علوم و تحقیقات تهران با داشتن 541 عنوان مجله جاری لاتین یکی از غنی ترین کتابخانه های دانشگاهی کشور است .
کتابخانه مرکزی این واحد قصد دارد با دیجیتالی نمودن مجلات لاتین خود با تهیه cd مقالات تسهیلاتی را برای خدمات بهینه فراهم آورد و واحدهای دانشگاه آزاد سراسر کشور بتوانند از این خدمات استفاده نمایند .
محاسن اجرای طرح
قابلیت الکترونیکی شدن مجلات در کاهش هزینه ها و افزایش اثربخشی وقت و اعتلای سطح علمی افراد و کتابخانه های دانشگاهی کاملا" موثر می باشد . بر این اساس مزایای مهم زیر در مورد مجلات الکترونیکی قابل توصیف است :
1. امکان استفاده از قابلیت جستجو و بازیابی در آرشیو کامل و گذشته نگر مجلات بر حسب سالهای تحت پوشش 
2. امکان جستجو و بازیابی مقالات در شماره جدید یک مجله به طور همزمان توسط کاربران متعدد 
3. جستجو در نسخ الکترونیکی چند مجله به طور همزمان 
4. وجودآرشیوهای مجازی متعدد بدون نیاز به فضای فیزیکی در کتابخانه 
5. آرشیو و نگهداری آسان و ارزان 
6. مرتفع شدن مشکل تورق مجلات 
7. مرتفع شدن مشکلات پوسیدگی و خسارت دیدن و یا مفقود شدن مجلات 
8. دستیابی به جدید ترین اطلاعات مرتبط در رشته ای خاص 
9. رشد سطح علمی و پژوهشی اعضای کتابخانه با توجه به میزان صرفه جویی در زمان 
10. با اجرای این طرح در سطح دانشگاه آزاد از هر نشریه فقط یک نسخه تهیه می گردد . از خرید نسخه های تکراری جلوگیری می شود
اهداف کلی طرح
واحد علوم و تحقیقات به عنوان یکی از بزرگترین واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی هر ساله هزینه زیادی صرف 
خرید منابع علمی بخصوص مجلات لاتین نموده و در حال حاضر دارای گسترده‌ترین آرشیو در سطح دانشگاه می‌باشد. بنابراین اهداف زیر در اجرای این طرح مدنظر می باشد: 
1- تبدیل مجلات لاتین غیر پزشکی به منابع علمی دیجیتال به منظور استفاده در تمام واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی 
2- افزایش سرعت انتقال و تبادل اطلاعات و استفاده از منابع علمی 
3- متمرکز شدن خرید مجلات لاتین در یک واحد و کاهش هزینه‌های مربوطه